دکتر احسان خانمحمدی، مدیریت دبیرستان خاتم ولنجک:
بررسی دقیق دستاوردهای آموزشی دانشآموزان در سال تحصیلی گذشته، ما را با واقعیتهای مهمی در حوزهی یادگیری روبهرو کرده است. تجربهی آموزش در بستر مجازی، با وجود همهی تلاشهای کادر آموزش و استفاده از حداکثر امکانات مدرسه، نشان داد که فضای دیجیتال نمیتواند جایگزین مناسبی برای حضور فیزیکی نوجوان در محیط مدرسه باشد.
آموزش، تنها، به انتقال اطلاعات محدود نمیشود و اینطور نیست که دانشآموز، همین که به اطلاعات دسترسی داشته باشد، کافی باشد. شکلگیری عادتهای صحیح تحصیلی، قرارگیری در فضای کلاس و تعامل مستقیم با معلم است که یادگیری عمیق را تضمین میکند.
برای همین است که دوری از محیط کلاس فیزیکی، باعث افت تحصیلی پنهان و کاهش سطح تمرکز در بسیاری از دانشآموزان شده است. و مسئلهی مهم همینجاست: نادیدهگرفتن این افت تحصیلی، پایههای آموزشی سال آینده را بهشدت متزلزل خواهد کرد.
به همین دلیل، دورهی حضوری پایگاه تابستانی در دبیرستان دوره اول خاتم، فوقبرنامه نیست، بلکه ضرورت است تا کاستیهای یادگیری در سال گذشته جبران شود و دانشآموزان برای ورود به سال تحصیلی جدید آماده شوند.
چرا در پایگاه تابستانی خاتم بر مهارتهای پایهی ادبیات و ریاضی تمرکز میکنیم؟
تیم برنامهریزی دبیرستان دوره اول خاتم با بررسی نمرات و تحلیل عملکرد دانشآموزان در امتحانات خرداد، به این جمعبندی رسید که تمرکز پراکنده بر دروس متعدد در فصل تابستان، بازدهی مناسبی نخواهد داشت. برای همین تصمیم گرفتیم همهی توان و ظرفیت آموزشی پایگاه تابستانی خاتم را منحصراً بر دو درس پایهی «ریاضی» و «ادبیات فارسی» متمرکز کنیم.
منطق آموزشی این تصمیم بسیار روشن است. درس ریاضی، پایهی تفکر منطقی، استدلال و مهارت حل مسئله است. دانشآموزی که در مفاهیم پایهی ریاضی ضعف داشته باشد، در تحلیل مباحث علوم تجربی سالهای بعد نیز ناتوان خواهد بود. از سوی دیگر، ادبیات فارسی پایه و اساس درک مطلب است. ضعف در خواندن، در فهم صورت مسئله و در تحلیل متن، باعث افت نمره در همهی دروس دیگر، حتی دروس محاسباتی، میشود.
هدف ما این است که با تمرکز بر این دو درس، یادگیری را در ذهن دانشآموزان تقویت کنیم تا آنچه را امسال یاد نگرفتهاند، بیاموزند که به سال بعد منتقل نشود.
طراحی تخصصی کلاسهای پایگاه تابستانی خاتم بر اساس تفاوتهای فردی
با توجه به تفاوتهای فردی نوجوانان و میزان آسیبی که هریک از آموزش غیرحضوری دیدهاند، استفاده از یک روش تدریس یکسان برای همه منطقی نیست. از دیدگاه روانشناسی یادگیری، قرار دادن دانشآموزان در سطوح نامتناسب با توانمندی فعلی آنها، موجب سرخوردگی یا کاهش انگیزه میشود.
به همین دلیل، کلاسهای پایگاه تابستانی را در دو گروه مجزا، با اهداف آموزشی کاملاً متفاوت، طراحی کردهایم تا هر دانشآموز دقیقاً همان آموزشی را دریافت کند که به آن نیاز دارد. اما این دو گروه کدامند؟
- گروه اول با عنوان «گروه پیشرفته؛ گذر از مرز کتاب»: این مدل آموزش برای دانشآموزانی طراحی شده است که تسلط کافی بر مباحث سال گذشته دارند. هدف از آموزش در این گروه، ارتقای سطح تحلیل و مواجهه با سؤالات چالشیتر است. در این کلاسها دانشآموزان یاد میگیرند فراتر از چارچوب کتاب درسی فکر کنند و مهارتهای شناختی خود را برای حل مسائل پیچیدهتر توسعه دهند.
- گروه دوم با عنوان «گروه تثبیت؛ ورود قدرتمند به سال جدید»: این مدل آموزش ویژهی دانشآموزانی است که به مرور مجدد و رفع اشکالات پایهای نیاز دارند. در این کلاسها، معلم با صبر و دقت نقاط ضعف دانشآموز را شناسایی میکند و مفاهیم را از پایه آموزش میدهد.
هدف پرورشی ما در گروه تثبیت، کاهش اضطراب تحصیلی و بازگرداندن اعتماد بهنفس به نوجوانی است که در دوران آموزش مجازی عملکردش افت پیدا کرده است. این گروه، یک محیط امن آموزشی است تا دانشآموز بدون ترس از قضاوت، پایهی علمی خود را مستحکم کند.
برای اینکه این برنامههای آموزشی دقیق اجرا شوند به یک چارچوب زمانی منظم نیاز است. به همین دلیل، پایگاه تابستانی خاتم از تاریخ هفتم تیر آغاز شده و تا بیستوهفتم مرداد ادامه خواهد داشت. کلاسها روزهای یکشنبه، دوشنبه و سهشنبهی هر هفته، از ساعت ۸:۳۰ صبح تا ۱۲:۳۰ ظهر برگزار میشوند.
ما با این زمانبندی علاوه بر اهداف علمی، یک هدف مهم انضباطی را هم دنبال میکنیم. حضور منظم در مدرسه، رأس ساعت مشخصشده، ریتم خواب و بیداری نوجوان را که در ایام تعطیلات به هم ریخته است، تنظیم میکند و نظمپذیری و مسئولیتپذیری او را پیش از شروع رسمی مدارس در مهر، احیا میکند.
نقش کلیدی اولیا در اثربخشی برنامهی پایگاه
در نهایت، روی صحبت من با شما اولیای گرامی است. دستیابی به این اهداف بزرگ، بدون همراهی و جدیت شما در محیط خانه امکانپذیر نیست. کیفیت سال تحصیلی آیندهی فرزند شما، در همین روزهای پایگاه تابستانی رقم میخورد. از شما درخواست میکنم برنامههای خانوادگی، مهمانیها و مسافرتهای تابستانی خود را بهگونهای مدیریت کنید که هیچگونه تداخلی با روزهای برگزاری کلاسها نداشته باشد.
غیبت دانشآموز به دلیل برنامههای خانواده، این پیام مخرب را به ذهن نوجوان مخابره میکند که تحصیل و مدرسه در اولویتهای بعدی قرار دارند. با برنامهریزی صحیح و تأکید بر حضور بدون تأخیر و منظم فرزندتان در پایگاه تابستانی، به او نشان دهید که پیشرفت تحصیلیاش مهمترین اولویت شماست. این انسجام میان خانه و مدرسه، تضمینکنندهی موفقیت فرزندان ما در مسیر پرچالش پیشرو خواهد بود.