مدرسه تابستانی! این از آن حرف‌هاست! مگر در تابستان هم باید به مدرسه برویم؟ جالب است بدانیم استاندارد آموزش در تمام دنیا این است که تابستان‌ها هم مدرسه‌ها برقرار هستند. البته نه آنطور که در طول سال تحصیلی برقرار است. یعنی قرار نیست پشت هم به کلاس برویم و ریاضی و ادبیات و تاریخ و شیمی بخوانیم.
موضوعی که باید به آن توجه کنیم این است که «آموزش» فقط این نیست که سر کلاس درس‌های همیشگی بنشینیم. آموزش، ابعاد وسیع‌تری دارد. اما پیش از آنکه سراغ معنای آموزش و استاندارد آموزش در تابستان برویم، خوب است تاریخچه‌ی تعطیلات تابستانی را باهم مرور کنیم.
تاریخچه‌ی تعطیلات تابستانی
سال ۱۲۵۲ شمسی اولین سالی بود که به دستور امیرکبیر تعطیلات تابستانی تصویب و به اجرا گذاشته شد. از آن زمان همیشه این سؤال مطرح بوده: «حالا که تابستان تعطیل شده است، چطور از آن بیشترین استفاده را بکنیم؟» بنابراین، دغدغه‌ای به دغدغه‌های پدر و مادرها اضافه شد: «چه کار کنم که بچه‌ام در این تعطیلات طولانی کارهای مفیدی انجام بدهد؟!»
البته ما از اینکه پدر و مادرها آن زمان چه کار کردند خبری نداریم! اما می‌دانیم پدر و مادرهای این زمان برای تعطیلات تابستانی فرزندشان چه کار می‌کنند. خیلی از آن‌ها روزهای بلند تابستان را با کلاس‌های گوناگون هنری و ورزشی و مهارتی و آموزشی پر می‌کنند. اما سؤال اینجاست: «این کار درست است؟ و اصلاً آیا به این همه کلاس نیازی هست؟»
در تابستان همه‌ی فعالیت‌های آموزشی رسمی باید متوقف شوند
براساس استاندارد آموزش در دنیا، این موضوع کاملاً درست است که در تابستان همه‌ی فعالیت‌های آموزشی رسمی باید متوقف شوند. اما مسئله اینجاست: چه چیزی باید جایگزین این برنامه شود؟
هر خانواده، با توجه به سبک زندگی و سبک فرزندپروری خود، ممکن است برنامه‌ی متفاوتی برای تابستان داشته باشد اما زمانی که فرزند شما در یک مدرسه‌ی مهارتی درس می‌خواند اوضاع کمی فرق می‌کند. در چنین مدرسه‌ای، مدرسه و خانواده در ارتباط با یک‌دیگر قرار می‌گیرند.
بنابراین نیاز است در تعامل باهم و با توجه به استاندارهای یک‌دیگر، برنامه‌ی تابستانی فرزندمان را بازبینی کنیم.
ویژگی‌های تعطیلات تابستانی استاندارد
شاید همیشه با خودمان فکر می‌کردیم تعطیلات، تعطیلات است دیگر! یعنی هرطوری که دلمان می‌خواهد باید آن را سپری کنیم. اما جالب است بدانیم تعطیلات در تمام دنیا استاندار و ویژگی‌هایی دارد. یعنی اگر ما به تعطیلات رفته‌ایم اما تعطیلات‌مان این ویژگی‌ها را نداشته، نتوانسته‌ایم به بدن و ذهن‌مان استراحت کامل بدهیم. شاید برای همین باشد که خیلی اوقات بعد از بازگشت از تعطیلات همچنان احساس می‌کنیم برای رفتن به مدرسه یا محل کار آماده نیستیم!
اما ویژگی‌های تعطیلات استاندارد چیست؟ بیایید آن‌ها را باهم مرور کنیم.
یک نکته: توجه کنید که این مراحل باید به ترتیبی که آمده‌اند طی شوند.
۱. جدا شدن از مدرسه
در مرحله‌ی اول، باید از محیط مدرسه حتماً خارج شویم. حتی اگر در مدرسه باشیم اما سر کلاس درس نرویم و فقط تفریح و بازی داشته باشیم، باز هم استاندارد تعطیلات را رعایت نکرده‌ایم. پس در روزهای تعطیلات قرار است چشم‌مان هم به مدرسه نخورد!
۲. توقف جریان آموزش
این یعنی همه‌ی آموزش‌ها باید تعطیل شوند. پس حتی اگر دانش‌آموزی در امتحانات خرداد در درسی ضعیف عمل کرده و باید کلاس‌های فوق برنامه بگذراند، در بازه‌ی تعطیلات، باید همه‌ی آموزش‌هایش متوقف شوند تا ذهنش استراحت کند.
۳. داشتن بازه‌ی زمانی مشخص
جالب است بدانیم استاندارد تعطیلات تابستانی در دنیا ۲ تا ۴ بازه‌ی ۳ تا ۷ روزه است. از بازه‌های ۷ روزه معمولاً برای سفر استفاده می‌شود. البته سفر هم قانون و قواعد خودش را دارد. بر این اساس، ییلاقی که همیشه آخر هفته‌ها را آنجا می‌گذرانیم سفر محسوب نمی‌شود! سفر، چیزی است که از پیش برایش برنامه‌ریزی شده است. حالا درباره‌ی استاندارد سفر در مقاله‌ی بعدی بیشتر صحبت می‌کنیم.
۴. تغییر جریان زندگی
چهارمین ویژگی تعطیلات استاندارد این است که جریان زندگی در آن تغییر می‌کند. یعنی باید برنامه‌ای متفاوت برای تعطیلات داشته باشیم؛ برنامه‌ای که با برنامه‌ی عادی و همیشگی‌مان تفاوت دارد. پس تعطیلات نباید این‌طور باشد که یک گوشه دراز بکشیم و در موبایل غرق بشویم؛ چون این کاری است که هرروز کمابیش آن را انجام می‌دهیم!
۵. استراحت‌کردن؛ به معنای واقعی!
در یک تعطیلات استاندارد قرار است حقیقتاً استراحت کنیم؛ یعنی هم ذهن و هم بدن‌مان استراحت کند. اگر درست استراحت کرده باشیم، انرژی به دست می‌آوریم و به آرامش می‌رسیم. پس اگر بعد از تعطیلات همچنان بدن و ذهن‌مان آرام نشده است باید بدانیم یک جای استراحت‌کردن‌مان می‌لنگد!
۶. کسب تجربه‌ی جدید
بیایید به مسئله‌ای که چند خط بالاتر به آن اشاره کردیم برگردیم. چرا سفر به ییلاقی که همیشه آخر هفته‌هایمان را در آن می‌گذرانیم واقعاً سفر حساب نمی‌شود؟ بله، یک دلیلش این است که سفری از قبل برنامه‌ریزی‌شده نیست و از روی روال و عادت به آنجا می‌رویم.
اما یک دلیل دیگر هم دارد؛ یکی از استانداردهای تعطیلات این است که در آن «تجربه‌ی زیسته‌ی جدیدی» به دست آوریم. پس برای کسب این تجربه لازم است به جایی جدید برویم و در موقعیتی متفاوت قرار بگیریم. اگر کسی بتواند در تعطیلات به تجربه‌ی زیسته‌ی جدید دست پیدا کند به عالی‌ترین مرتبه‌ی تعطیلات رسیده است.
حالا این سؤال برایمان مطرح می‌شود: «خب نمی‌شود هر تعطیلاتی پیش آمد، بلند شویم و به یک جای جدید برویم تا تجربه‌ی زیسته‌ی جدید به دست آوریم.» بله، درست است. قرار هم نیست این‌طور باشد. گاهی حتی با در خانه‌ماندن هم می‌توان تجربه‌ی زیسته‌ی جدید به دست آورد. چطوری؟ این، موضوع مقاله‌ای دیگر است!
خلاصه که اگر تعطیلات‌مان این شش ویژگی را داشته باشد، پس از تعطیلات کاملاً آماده هستیم تا به چرخه‌ی آموزش برگردیم.
استاندارد تعطیلات تابستانی در دنیا چیست؟
در سراسر دنیا، استانداری برای زمان‌بندی آموزش و استراحت وجود دارد که به آن چرخه‌ی آموزش می‌گوییم. حالا اگر بخواهیم چرخه‌ی آموزش را متناسب با کشور خودمان ارائه بدهیم چطور می‌شود؟ این‌طوری:
نکته‌ی مهمی که باید به آن توجه کنیم این است: بر اساس این چرخه، بسیاری از خانواده‌ها در تابستان نه‌تنها سراغ تعطیلات و استراحت نمی‌روند، بلکه بار آموزشی برنامه‌ی فرزندشان را هم سنگین می‌کنند. می‌بینیم که براساس استاندارد آموزش در دنیا، کلاس‌های تابستانی فشرده آسیب‌زننده هستند.
البته اینجا یک سؤال مهم برای خانواده‌ها مطرح می‌شود: «تابستان فرصت مناسبی برای این است تا فرزندم تجربه‌های مفید متعددی به دست بیاورد. اگر بخواهم بر اساس استاندارد آموزش در دنیا پیش بروم، پس کدام کلاس‌ها را باید برای نوجوانم انتخاب کنم و تابستان را چطور برای او برنامه‌ریزی کنم؟»
در مقاله‌ی «انتخاب بهترین کلاس تابستانی؛ چگونه؟» به این سؤال مفصل پاسخ خواهیم داد.
مدرسه‌ی تابستانی در دنیا
یک خبر بد برای ما نوجوان‌ها! استاندارد تعطیلات تابستانی در دنیا ۶ تا ۷/۵ هفته است. بنابراین در اکثر کشورها بچه‌ها فقط تیر و مرداد تعطیل هستند و شهریور به مدرسه می‌روند! جالب است بدانید از این ۲ ماه هم حتماً ۲ هفته باید به سفر بگذرد. در سفر هم که می‌دانید دیگر از یک گوشه افتادن و با موبایل سرگرم‌شدن خبری نیست!
این‌طور که معلوم است همه‌ی نوجوان‌ها در دنیا دارند تلاش می‌کنند به بهترین شکل از تعطیلات‌شان استفاده کنند و تجربه‌های تازه به دست بیاورند. ولی بعضی از ما نوجوان‌ها هنوز هم می‌خواهیم صبح‌ها تا ظهر بخوابیم و به این ترتیب تعطیلاتی فوق رویایی برای خودمان رقم بزنیم!
مدرسه تابستانی چیست؟
طبق آنچه از این مقاله دریافتیم، مدرسه‌ی تابستانی یک دوره یا برنامه‌ای است که مدرسه یا مؤسسه‌ای خصوصی آن را برگزار می‌کند. در این مدارس، کلاس‌هایی با تم‌هایی متفاوت ارائه می‌شوند و به این ترتیب، فرصتی فراهم می‌شود تا نوجوان‌ها مهارت‌های گوناگونی را تجربه کنند (دقت کنید قرار است نوجوان‌ها تجربه کنند نه اینکه الزاماً مهارت یا دانش خاصی را یاد بگیرند).
در سراسر دنیا، به جز مدارس، برخی از کالج‌ها هم دوره‌های تابستانی را ارائه می‌دهند. مضمون این دوره‌ها معمولاً مهارت‌های اجتماعی، طبیعت‌گردی، ادبیات و موضوعات فنی است.
کمپ تابستانی چیست و چه تفاوتی با مدرسه‌ی تابستانی دارد؟
تفاوت کمپ تابستانی با مدرسه‌ی تابستانی در شکل برگزاری آن است. کمپ‌ها به شکل شبانه‌روزی برگزار می‌شوند و تم‌های متنوع‌تری را در بر می‌گیرند. مدرسه‌ی تابستانی فقط چند ساعت از شبانه‌روز را در بر می‌گیرد. بنابراین افرادی که در آن شرکت می‌کنند شب‌ها به خانه برمی‌گردند و فردا صبح دوباره در مدرسه حاضر می‌شوند.
نتیجه‌گیری
تابستان نیز مانند سایر فصل‌های سال فرصتی برای یادگیری است و قرار نیست در تابستان چرخه‌ی آموزش را بر هم بزنیم. اما استاندارد تعطیلات تابستانی را هم نباید فراموش کنیم. بنابراین نیاز است طبق تعادلی که در چرخه‌ی آموزش وجود دارد، تابستان هم به تفریح و هم به آموزش بپردازیم.
پس حالا اگر این سؤال از ما پرسیده شود: «آیا در تابستان هم باید به کلاس‌های آموزشی و مهارتی رفت؟» پاسخ این است: «بله، البته با رعایت اصول و استانداردهای آموزش و استراحت.» و اتفاقاً بعد از ۱۲ سالگی بیشتر از قبل باید روی وقت و زمانی که داریم سرمایه‌گذاری کنیم و نباید آن را به بیهودگی بگذرانیم.