فعالیت مدرسه ساعت ۷:۳۰ شروع میشود و تا ۱۴:۲۰ ادامه دارد. هر زنگ آموزشی ۵۰ دقیقه است و دانشآموزان از شنبه تا چهارشنبه هر روز ۶ زنگ کلاس دارند. یعنی در مجموع ۳۰ زنگ در هفته.
زنگ ناهار ۱۲:۰۰ تا ۱۲:۳۰ است و دانشآموزان یک زنگ تفریح ۲۰ دقیقهای و ۳ زنگ تفریح ۱۵ دقیقهای دارند.
آنچه در خاتم به چشم میآید این است که زنگ تفریح فقط «یک فاصلهی کوتاه بین دو کلاس» نیست. ما برای نفس تازهکردن دانشآموزان، داشتن تحرک و آمادهشدن ذهن برای کلاس بعدی ارزش قائلیم.
وقتی دانشآموز چند دقیقه قدم بزند، فرصت داشته باشد بازی کوتاهی کند، آب بخورد یا با دوستانش کمی صحبت کند، با ذهن شادابتری وارد کلاس شود. همین جزئیات ساده، کیفیت یادگیری را بالا میبرد.
اما از طرف دیگر، نظم هم برای ما جدی است. تأخیرها ثبت و پیگیری میشوند تا هم فرآیند آموزش آسیب نبیند و هم آرامش مدرسه حفظ شود.
در مجموع حدود ۱۶۰ دانشآموز در دبیرستان دورهی اول خاتم درس میخوانند. ظرفیت هر کلاس معمولاً بین ۱۵ تا ۱۸ نفر است.
کمجمعیت بودن مدرسه یک انتخاب آگاهانه است. در این سن، دانشآموز، وقتی بهتر رشد میکند که دیده شود. یعنی دبیر فرصت داشته باشد سؤال او را بشنود، تمرینش را دقیقتر بررسی کند و مدرسه بتواند مسیر آموزشی هر دانشآموز را حقیقتاً دنبال کند. بنابراین، زمانی که تعداد دانشآموز (هم در کلاس و هم در مدرسه) کمتر باشد، این هدف محقق میشود.
تفاوت اصلی خاتم در نگاه ما به «یادگیری» است. اینکه دانشآموز هر سال به پایهی بالاتر میرود، الزاماً به این معنی نیست که میزان یادگیریاش هم بیشتر و بیشتر میشود. تا وقتی پایههای آموزشی نوجوان تقویت نشوند، یادگیری واقعی و عمیق به دست نمیآید.
برای همین، ما در دبیرستان دوره اول خاتم، روی سه مهارت پایهی آموزشی سرمایهگذاری کردهایم:
۱. مهارت درستخواندن، ۲. مهارت درستنوشتن ۳. مهارت درست فهمیدن متن.
بنابراین، دانشآموز یاد میگیرد متن را دقیق بخواند، سؤال را درست بفهمد، خلاصهی درست بنویسد و ایدهاش را مرتب بیان کند. این مهارتها، مهارتهایی هستند که هم در یادگیری درسها، هم در امتحانات و هم در زندگی روزمره نقش مهمی دارند.
در خاتم چند برنامه، ساختارمند و پیوسته، دنبال میشود:
- پروژهی «کتابخوانی» برای تقویت مهارتهای پایهی «خواندن»، «نوشتن» و «فهم متن»
- پروژهی تئاتر و کلاس فن بیان برای تقویت مهارت پایهی «بیانکردن»
- پروژهی «تیمشدن کلاسها» برای تقویت مهارت مسئولیتپذیری، همکاری و نظم در زیست نوجوان
برای اینکه دانشآموز بداند در هرکدام از این پروژهها، کجای مسیر ایستاده و خانواده هم تصویر روشنی از روند پیشرفت فرزندش داشته باشد، ارزیابیهای دورهای برگزار میشود.
بنابراین، خانواده فقط با یک نمرهی کلی روبهرو نمیشود. خانواده میفهمد فرزندش در چه بخشهایی خوب پیش رفته و کجا به تمرین و پیگیری بیشتری نیاز دارد.
علاوه بر این، مدیریت دبیرستان (روانشناس متخصص نوجوان) درس «تفکر و سبک زندگی» را ارائه میکند.
مهمترین فعالیت فوق برنامهی مدرسه، فعالیت گروه حرفهای تئاتر است. این گروه هر هفته، یکشنبهها و سهشنبهها، تمرین میکند و پایان سال تحصیلی، نمایش خود را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روی صحنه میبرد.
(تصاویر اجرای تئاتر کاشف گیج را از اینجا و تصاویر اجرای تئاتر جهانْبازی را از اینجا ببینید.)
در حوزهی آموزشی هم مسابقات STEAM در فصل زمستان و بهار برگزار میشوند تا یادگیری دانشآموزان فقط به کتاب و کلاس محدود نشود و یادگیری پروژهمحور را هم تجربه کنند.
فعالیتهای ورزشی و مسابقات نیز در خاتم، منظم، برگزار میشوند. این فعالیتها فرصت خوبی فراهم میکنند تا نوجوان رقابت سالم، تلاش گروهی و مسئولیتپذیری را تمرین کند.
ما در دبیرستان خاتم، انگیزهی درسخواندن را با مقایسهکردن بچهها باهم نمیسازیم، چون چنین انگیزهای مقطعی است و ماندگار نیست. انگیزه، وقتی ماندگار میشود که دانشآموز بداند دقیقاً چه کاری را درست انجام داده و کجا باید بهتر شود. بنابراین، تلاش خود را بیشتر میکند.
برای همین است که تشویقکردن در فلسفهی آموزشی خاتم فقط «آفرینگفتن» نیست. تشویقکردن برای ما یعنی دادن بازخورد دقیق و نقشهی راه روشن. مثلاً وقتی دانشآموز در یک درس افت کرده، قبل از هر قضاوتی، بررسی میشود مشکل کجاست. آیا متن درس را خوب درک نمیکند؟ تمرینها را منظم انجام نمیدهد؟ روش مطالعهاش مناسب نیست؟ یا هنوز در مباحثی که پایهی قبلی خوانده، مشکل دارد؟
وقتی علت را پیدا میکنیم، میتوانیم مشکل را اصلاح کنیم در نتیجه، وضعیت درسی بهبود پیدا میکند و این موفقیت، خود، بزرگترین تشویق برای دانشآموز است.
در مدرسه خاتم «تکالیف» بخشی از روند آموزشی است و چرخهی آموزش با آن تکمیل میشود. انجام تکالیف روزانه، معمولاً حدود یک ساعت زمان میبرد. اگر مدتزمان انجام تکالیف برای دانشآموزی بیشتر از این مدت طول بکشد، اغلب نشانهی این است که باید مهارتهای پایهاش تقویت شود. این موضوع نیز قابل پیگیری است.
تکالیف از طریق سامانهی دانشآموزی مدرسه، به شکل منظم، اعلام میشوند. از طرف دیگر، مدرسه مراقب است تکالیف روی هم تلنبار نشوند. به همین منظور، برنامهی مشخصی برای تحویل تکالیف و بررسی آنها وجود دارد.
به همین دلیل، طبیعی است که یک روز تمرکز روی تمرین ریاضی و روز دیگر روی نوشتن یا مرور کردن باشد. این برنامه کمک میکند تا فشار ناگهانی به دانشآموز وارد نشود.
نقش خانواده در انجام تکالیف نیز روشن است: «همراهی و نظارت». این یعنی خانواده میبایست کمک کند تا نظم اجرا شود، اما نباید جای دانشآموز درس بخواند و تکلیف انجام بدهد.
برای اینکه دانشآموز بتواند به همهی منابع آموزشیای که نیاز دارد دسترسی داشته باشد، دو بستر وجود دارد:
- جزوههای آموزشی مدرسه که زیر نظر معاونت آموزشی آماده میشوند و هماهنگ با طرح درس دبیران هستند.
- سامانهی دانشآموزی که در آن تکالیف، نمونهسؤالها و آزمونها، مرتب، بارگذاری میشود و خانوادهها هم میتواند روند آموزش را دنبال کنند.
سیاست آموزشی ما بر این است که دانشآموزان به کتابهای کمکآموزشی بازار نیازی نداشته باشند. اما اگر در موردی خاص، معاونت آموزش تشخیص دهد به منبع اضافهتری نیاز است، کتابی مشخص انتخاب میشود.
در دبیرستان خاتم افت تحصیلی رها نمیشود. افت تحصیلی، معمولاً از طریق ارزیابیهای دورهای، زود مشخص میشود و معاونت آموزشی هم پیگیری را آغاز میکند.
در فرآیند پیگیری و بررسی، مدرسه فقط به «نمره» نگاه نمیکند، بلکه تلاش میکند علت افت را پیدا کند. بعد از علتیابی، برنامهی مشخصی برای دانشآموز نوشته میشود. این برنامه با همکاری خودِ دانشآموز و حمایت خانواده اجرا میشود. همچنین اگر نیاز باشد، خانواده برای هماهنگی بیشتر با برنامهی مدرسه، به جلسهای دعوت میشود.
تجربهی ما نشان داده است وقتی که برنامه روشن و پیگیری هم منظم باشد، افت تحصیلی جبران میشود. این اثربخشی در مقطع دبیرستان دورهی اول بیشتر از دورهی دوم است، چون هنوز فرصت داریم که پایههای آموزشی را تقویت کنیم.
دبیرستان دوره اول خاتم روزهای پنجشنبه تعطیل است اما در طول هفته، بسته به برنامهی مدرسه و نیاز دانشآموزان، فعالیتهای فوقبرنامه برگزار میشود. این فعالیت شامل موارد زیر هستند:
- تمرین گروه تئاتر مدرسه (به شکل منظم، یکشنبهها و سهشنبهها)
- تمرین تیمهای ورزشی مدرسه
- تمرین تیم ریاضی
- کلاسهای تقویتی (در صورت نیاز)، برای کمک به بهبود وضعیت آموزشی
بله، در دبیرستان دوره اول خاتم، پوشیدن لباس فرم الزامی است. فرم مدرسه شامل شلوار جین، تیشرت و هودی است.
ما به لباس فرم به چشم یک «چارچوب ساده و یکدست» نگاه میکنیم که به نظم مدرسه کمک میکند و باعث میشود دانشآموز از فضای رقابتهای ظاهری دورتر بماند و بیشتر روی یادگیری و رشد شخصی تمرکز کند.
دبیرستان خاتم دارای کتابخانه، آزمایشگاه، کارگاه، سالن ورزشی و حیاط است. این فضاها فعالاند و در هرکدام برنامهی آموزشی یا تربیتی مشخصی اجرا میشود.
مثلاً در درس علوم، به شکل دورهای، از آزمایشگاه استفاده میشود. درس کاروفناوری و هنر نیز منظم در کارگاه برگزار میشوند.
ثبت نام در دبیرستان دوره اول خاتم دو مرحله دارد:
۱. ثبت درخواست در سایت مدرسه و تکمیل «فرم والدین» و «فرم دانشآموز» (آنلاین)
۲. ارزیابی آموزشی دانشآموز + گفتوگو با خانواده (حضوری)
پذیرش یا عدم پذیرش دانشآموز، معمولاً در پایان جلسهی حضوری مشخص میشود اما گاهی ممکن است اعلام نتیجه به تأخیر بیفتد تا بررسیهای بیشتری انجام شود.
در مقطع دبیرستان دورهی اول، مهارتهای پایهی آموزشی نقشی مهم در روند آموزشی نوجوان دارند. به همین دلیل در جلسهی ارزیابی دانشآموز، مهارتهای پایهی او، یعنی خواندن، نوشتن، درک متن و ریاضیات، بررسی میشوند. معاونت آموزشی دبیرستان و مسئول گروه ریاضی و علوم، این ارزیابیها را انجام میدهند.
طبیعی است که بعضی از دانشآموزان در شروع جلسه کمی نگران باشند. اما ما تلاش میکنیم فضا آرام باشد تا ارزیابی، دقیق و منصفانه انجام شود.
از سوی دیگر، پاسخهای فرمهای آنلاین کمک میکنند تا جلسهی حضوری هدفمندتر برگزار شود.
جلسهی حضوری، در مجموع، ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه زمان میبرد.
در دبیرستان خاتم بازدید عمومی برگزار نمیشود. بازدید و جلسهی آشنایی فقط برای خانوادههایی تنظیم میشود که درخواست ثبت نام را در سایت ثبت کردهاند. این محدودیت کمک میکند تا هم وقت مدرسه و هم وقت خانواده برای جلسهای هدفمند و مفید صرف شود.
پس از ثبت درخواست، مسئول ثبت نام با خانواده تماس میگیرد و فرمها ارسال میشوند. بعد از تکمیل فرمها، خانواده برای جلسهی حضوری و بازدید اختصاصی دعوت میشود. در همان مراجعه، خانواده فرصت دارد سؤالهایش را مطرح کند. در مرحلهی پایانی، امکان ملاقات با مدیریت مدرسه هم فراهم است.
در دبیرستان دوره اول خاتم اردوها براساس تقویم آموزشی و پرورشی برنامهریزی میشوند و اطلاعرسانی آنها از مسیر رسمی مدرسه خواهد بود. اجرای هر اردو، منوط به رضایتنامهي کتبی والدین است و برای اردوهای بروناستانی، مجوزهای لازم هم اخذ میشود.
برای ما اردو فقط تفریح نیست، فرصتی است برای تجربهي جمعی و رشد مهارتها. گروه آموزش مسئولیت طراحی اردو را برعهده دارد و اجرای اردو ازجمله مسئولیتهای ناظمهای مدرسه است.
هزینهی اردوهای بروناستانی، با اعلام قبلی، از خانواده دریافت میشود، اما هزینهی اردوهای یکروزه برعهدهی مدرسه است.
مشاوره در دبیرستان خاتم کاملاً جنبهی آموزشی و تحصیلی دارد. تمرکز مدرسه بر کمک به دانشآموز برای بهتر درس خواندن، برنامهریزی و تصمیمگیریهای تحصیلی است. بنابراین وارد موضوعات رفتاری و بالینی نمیشود.
یکی از امتیازهای شاخص دبیرستان دوره اول خاتم، فرآیند هدایت تحصیلی و انتخاب رشته است که مرحله به مرحله، در طول سه سال، تکمیل میشود. در نهایت در پایهی نهم، موضوع هدایت تحصیلی دانشآموزان، با مسئولیت مستقیم مدیریت مدرسه (روانشناس متخصص نوجوان) پیگیری میشود.
روند نیز مشخص است: چنانچه دانشآموزی مسئلهای در زمینههای نامبرده داشته باشد، ابتدا معاونت آموزشی موضوع را بررسی میکند و با دانشآموز و خانواده گفتوگو میکند. در نهایت، اگر نیاز باشد، جلسهای تخصصی با مدیریت مدرسه برگزار میشود.
مشاوره برای دانشآموزان دبیرستان دوره اول خاتم رایگان است، اما با هماهنگی و تعیین وقت قبلی انجام میشود. اصل محرمانگی نیز برای ما مهم است و اطلاعات جلسات محرمانه نگهداری میشوند؛ مگر در مواردی که سلامت و امنیت دانشآموز در خطر باشد.
بله، دبیرستان خاتم سرویس رفتوآمد دارد. خانوادهها مستقیم با پیمانکار سرویس قرارداد میبندند و مدرسه در این میان فقط نقش ناظر و پیگیر را دارد تا فعالیت سرویسها مطابق با استاندارد مدرسه باشد.
در دبیرستان ما دانشآموزان به دو شیوه میتوانند ناهار صرف کنند:
۱. میتوانند ناهار را از خانه به همراه بیاورند و در گرمخانه آن را گرم نگه دارند.
۲. میتوانند از سرویس ناهار مدرسه استفاده کنند. در این سیستم، ناهار هفتگی یا ماهانه رزرو میشود.
همراه داشتن تغذیهی سالم و مناسب برای زنگهای تفریح اهمیت بسیاری دارد. ما به خانوادهها توصیه میکنیم خوراکیهایی انتخاب کنند که هم انرژیِ پایدار برای نوجوان داشته باشند و هم تمرکز او را به هم نزنند.
مثلاً یک ساندویچ سادهی خانگی، میوه، مغزها یا خوراکیهای کمقند و سالم، نسبت به خوراکیهای سنگین یا بسیار شیرین که بعد از مدتی باعث افت انرژی میشوند، انتخاب مناسبتری هستند.
ما تلاش کردهایم ارتباط مدرسه و خانواده ساختارمند، برنامهریزیشده و قابل پیگیری باشد.
اطلاعرسانیهای عمومی از طریق کانال رسمی مدرسه انجام میشود. اطلاعیههای آموزشی دانشآموز (مثل تکالیف و بازخوردها) هم از طریق سامانهی دانشآموزی مدرسه در دسترس است.
برای موارد فوری نیز والدین میتوانند با ناظم پایه مستقیم ارتباط بگیرند.
همچنین اگر خانواده نیاز داشته باشد اطلاعاتی در حوزهی آموزش فرزندش را با بخش آموزش درمیان بگذارد، از طریق تیکتینگ میتواند این کار را انجام دهد.
چنانچه نیاز باشد والدین با مدیریت صحبت کنند، این ارتباط نیز از طریق تیکتینگ برقرار میشود. والدین موضوع را مطرح میکنند و مدیریت به شکل مکتوب پاسخ را ارائه خواهد داد.
سیستم تیکتینگ و مکتوبشدن دادهها، همه، کمک میکنند تا اطلاعات تحریف یا گم نشوند و جزئیات نیز قابل پیگیری باشند.
همهی پاسخها در ساعات کاری مدرسه ارائه میشوند.