دکتر احسان خانمحمدی، مدیریت دبیرستان خاتم ولنجک:
برف و سرما، آلودگی هوا، قطعی برق و آب، جنگ ۱۲ روزه و حتی امتحانات و فشردگی درسها هیچکدام برای دانشآموزان گروه تئاتر دبیرستان خاتم مانعی ایجاد نمیکند که به تمرینهایشان نپردازند.
بچههای گروه یک سال کامل تحصیلی، در هر وضعیت و شرایطی، مصمم و حرفهای، در تمرینها حضور پیدا کردند. تمرینات آنها گاهی به ۵ ساعت در روز هم میرسید و این در حالی بود که آنها در درسهایشان نهتنها افت نکردند که مهارتهایشان ارتقا هم پیدا کرد.
همهی این سختیها باعث شد در نهایت روز اجرا، دانشآموزانی روی صحنه بایستند که نهتنها دیالوگها و حرکاتشان را حفظ کرده بودند، بلکه اعتماد بهنفس، نظم و روحیهی کار گروهیشان، فضای سالن را تحت تأثیر قرار داد.
پرسش مهمی که حالا شاید برایتان به وجود بیاید این است: «چرا یک مدرسه باید اینهمه هزینه، زمان و انرژی را صرف پروژهی تئاتر کند؟ مگر تئاتر از نظر آموزشی چه جایگاهی دارد؟» پاسخ این سؤال را باید در فلسفه و مأموریت دبیرستان دورهی اول خاتم جستوجو کرد.
فلسفهی دبیرستان دوره اول خاتم و جایگاه تئاتر در آن
مأموریت ما در دبیرستان دوره اول خاتم همواره بر پرورش مهارتهای پایهی آموزشی (خواندن، نوشتن، بیانکردن و درک مطلب) استوار بوده است. اما این مأموریت تنها به برنامهی درسی آموزش و پرورش محدود نمیشود. ما این مأموریت را در پروژههای فوق برنامهی دبیرستان نیز دنبال میکنیم. تئاتر یکی از این پروژههاست.
تئاتر علاوه بر اینکه مهارتهای پایهی آموزشی را تقویت میکند به پرورش هوش هیجانی و مهارتهای زندگی نیز کمک میکند. بنابراین، تئاتر برای ما یک فعالیت جانبی نیست، بلکه عالیترین پروژهی مدرسه است.
تئاتر جایی است که همهی این مهارتها در یک بستر حرفهای تمرین و تجربه میشوند. تئاتر، پروژهای است که دانشآموزان را درگیر یک کار جدی، هدفمند و چالشبرانگیز میکند، کاری که در آن بسیار چیزها را کشف میکنند، میآزمایند، میآموزند و خود را پیدا میکنند.
تئاتر چه چیزی به نوجوان میبخشد؟
همانطور که گفتم، هدف پروژهی تئاتر در دبیرستان دورهی اول خاتم، فقط یک اجرای هنری نیست. هدف این پروژه تقویت مهارتهای پایهی آموزشی و مهارتهای زندگی در نوجوان است. اما تئاتر چگونه این مهارتها را به نوجوان میبخشد؟
تقویت مهارتهای ارتباطی و کلامی: تمرین دیالوگها و کار کردن روی لحن، سرعت بیان و بدن و نیز حجم صدا، به دانشآموز کمک میکند تا در کلاس و جمعهای اجتماعی حرفهایش را بهروشنی و نیز دقیق بیان کند.
افزایش اعتماد بهنفس و عزت نفس: روی صحنه رفتن و اجرای موفق، به دانشآموز نشان میدهد که میتواند بر اضطراب غلبه کند و از پس کارهای بزرگ بربیاید. همین تجربه در نوجوانی باعث میشود او در سایر موقعیتهای زندگی نیز به خودش باور داشته باشد و قدرتمند ظاهر شود.
ارتقای مهارتهای خواندن و نوشتن: خواندن نمایشنامه، تحلیل متن نمایشنامه و نیز ویرایش و جایگزینی دیالوگها، به درک مطلب قوی نیاز دارد. بنابراین دانشآموزی که در گروه تئاتر است فرصتی دارد تا مهارتهای زبانیاش را به سطحی فراتر از آنچه کتابهای درسی آموزش میدهند، برساند.
پرورش خلاقیت و نوآوری: خلاقیت بخشی جداییناپذیر از تئاتر است. از طراحی صحنه و لباس گرفته تا پیشنهاد تغییر در حرکات و دیالوگها، همه و همه، فرصتی در اختیار نوجوان قرار میدهند تا تفکر خلاق خود را پرورش بدهد و ایدههای نو ارائه کند.
تقویت توانایی کار گروهی و مسئولیتپذیری: موفقیت یک نمایش به هماهنگی و پایبندی همهی اعضا بستگی دارد. این تجربه، ارزش همکاری و مسئولیت مشترک را در عمل به دانشآموز میآموزد.
توسعهی هوش هیجانی و همدلی: ایفای نقش در شخصیتهای گوناگون، دانشآموز را با دنیای فکری و احساسی دیگران آشنا میکند و قدرت همدلی را در او افزایش میدهد. همچنین کمک میکند تا دنیای فکری و احساسی خودش را پیدا کند و آن را بهتر بشناسد. بنابراین، به فردی تبدیل میشود که تصویر درست و دقیقی از خودش دارد و در دامهای ذهنی نمیافتد.
به همین دلیل است که تئاتر برای ما «یک کلاس درس کامل» محسوب میشود؛ کلاسی که دیوارهایش به یک اتاق محدود نیست و هر تمرین و اجرا، فرصتی برای یادگیری عمیق و پایدار فراهم میکند.
دستاوردهای فردی دانشآموزان گروه تئاتر دبیرستان خاتم
دو سال اجرای مداوم پروژهی تئاتر در دبیرستان دوره اول خاتم، دستاوردهایی فراتر از یک اجرای موفق به همراه داشته است. امروز، اعضای گروه تئاتر دبیرستان خاتم، نهتنها در مهارتهای بیانکردن، خواندن، نوشتن و درک مطلب پیشرفت چشمگیری داشتهاند، بلکه در اعتماد بهنفس، مسئولیتپذیری و خلاقیت فردی نیز به سطحی بالاتر رسیدهاند. این تغییرات را میتوان در کلاسهای درس، فعالیتهای گروهی و حتی ارتباطات روزمرهی آنها مشاهده کرد.
تجربهی حرفهای روی صحنه، آنها را برای پذیرش مسئولیتهای بزرگتر در آینده آماده کرده است؛ مسئولیتهایی که چه در محیطهای آموزشی و چه در زندگی شخصی، به پشتکار، همکاری و نگاه هدفمند نیاز دارند.
قدردانی پایانی
پروژهی تئاتر دبیرستان دوره اول خاتم، نتیجهی تلاش جمعی و تعهد افرادی است که با باور و پشتکار، این مسیر را هموار کردند. پیش از همه، از خانم رضائیان، مدیر پروژهی تئاتر، قدردانی میکنم که با نگاه حرفهای، استانداردهای آموزشی نوینی را وارد مدرسه کردند و با پیگیری مداوم، کیفیتی ماندگار برای دانشآموزان فراهم کردند. همچنین، از آقای یعقوبی، مربی تخصصی تئاتر نوجوان، سپاسگزارم که با صبر، دانش و همراهی بیوقفه، دانشآموزان را در مسیر شکلگیری این تجربهی حرفهای هدایت کردند.
این پروژه، حاصل همدلی و همکاری همهی اعضای مدرسه است؛ از دانشآموزانی که با پشتکار تمرین کردند تا خانوادههایی که با حمایت خود، کمک کردند تا این مسیر تداوم داشته باشد.